Ảnh và video rao bán con giống chỉ có một nhiệm vụ: cho khách thấy đúng đàn đang bán, ở thời điểm gần nhất, với cỡ và tình trạng thật. Ảnh đẹp mà không phải đàn đang bán làm mất khách khi họ tới xem; ảnh thật mà mờ, tối, không thấy cỡ thì không giúp được gì. Mục tiêu nằm ở giữa: ảnh rõ, có thước so, có ngày, có cả đàn lẫn từng con.
Không cần máy ảnh hay đèn. Một chiếc điện thoại, ánh sáng ban ngày, một vật quen để so cỡ và vài phút sắp xếp là đủ. Bài này đi qua cách chụp cho từng nhóm con giống, cách quay video mà khách ở xa tin được, và những điều không nên làm vì nó khiến khách nghi ngờ thay vì tin.
Bốn nguyên tắc chung cho mọi loài
Chụp cả đàn trước, từng con sau. Ảnh cả đàn cho thấy số lượng và độ đồng đều; ảnh từng con cho thấy chi tiết. Chỉ có ảnh từng con đẹp nhất là kiểu ảnh khách đã quen nghi ngờ.
Luôn có vật so cỡ. Bàn tay, chiếc dép, bao cám, nắp thùng. Không có vật so, gà con mười ngày và gà con hai ngày trông như nhau trên màn hình điện thoại.
Chụp lúc ánh sáng tự nhiên, không chụp ngược sáng. Buổi sáng hoặc chiều mát, đứng quay lưng về phía mặt trời. Ánh đèn sưởi đỏ trong quây úm làm màu lông sai hẳn; nếu buộc phải chụp trong chuồng úm, chụp thêm một ảnh có ánh sáng trắng.
Mỗi lứa một bộ ảnh mới. Không dùng ảnh lứa trước cho lứa này, kể cả khi trông giống nhau. Nếu chưa kịp chụp lứa mới, ghi rõ “ảnh lứa trước, lứa này sẽ gửi khi khách hỏi”.
Chụp gì cho từng nhóm con giống
Mỗi nhóm có những góc khách muốn thấy nhất. Bảng gợi ý tối thiểu cho một bộ ảnh rao bán:
| Nhóm | Ảnh nên có | Video nên có |
|---|---|---|
| Gà vịt con | Cả quây từ trên xuống; một nắm gà trên lòng bàn tay; vài con đứng trên nền sáng | Quay cả quây, gà chạy, rồi bốc lên tay |
| Gà hậu bị | Cả đàn trong sân; một con bế nghiêng thấy chân, mào | Đàn đi lại, ăn cám |
| Heo con | Cả ô chuồng; một con trên cân hoặc cạnh bao cám | Heo ăn, heo chạy, lùa qua cửa để đếm |
| Bê, bò | Đứng ngang, nhìn sau, nhìn trước; răng; đốm nhận diện | Con vật đi lại vài chục bước |
| Dê | Ngang, sau; cận đầu và móng | Dê đi, dê chạy trong sân |
| Cá giống | Một vợt cá trong thau trắng cạnh bàn tay | Vợt cá từ bể lên, đổ vào thau |
| Tôm, ếch, lươn | Mẫu trong ly trong hoặc thau cạn | Mẫu cử động, cận từng con |
Bộ ảnh tối thiểu khoảng bốn năm ảnh và một video ngắn. Nhiều hơn không hại, nhưng khách trên điện thoại thường chỉ xem vài ảnh đầu. Đặt ảnh cả đàn lên đầu tiên, vì đó là ảnh trả lời câu hỏi lớn nhất của khách: có bao nhiêu con và trông thế nào.
Video khách tin: quay liền mạch, có tiếng, có ngày
Video có sức thuyết phục hơn ảnh, nhưng chỉ khi khách tin video đó là của đàn đang bán, quay gần đây. Ba thứ làm tăng niềm tin là quay liền một đoạn không cắt, giữ tiếng gốc và có dấu hiệu thời điểm. Một đoạn video ghép nhiều cảnh, lồng nhạc, chèn chữ trông chuyên nghiệp nhưng lại giống quảng cáo hơn là hàng thật của hộ nuôi.
Cách quay đơn giản: bấm quay từ ngoài chuồng, đi vào, quay toàn đàn, rồi lại gần quay vài con, tổng cộng khoảng nửa phút tới một phút. Trong lúc quay, nói vài câu: hôm nay là ngày nào, đàn này bao nhiêu ngày tuổi, còn bao nhiêu con. Giọng nói của bạn kèm tiếng gà kêu, tiếng heo ủn ỉn, tiếng xe ngoài ngõ là những thứ không ai giả mạo được dễ dàng.
Khi khách ở xa xin video riêng, hãy làm theo yêu cầu của họ nếu hợp lý, kể cả yêu cầu đặt một vật họ chọn vào khung hình. Người bán có hàng thật chỉ mất vài phút; làm vậy cho thấy bạn không sợ bị kiểm. Lưu lại các video đã gửi cho từng khách, sau này nếu có ai nói hàng không giống video, bạn có căn cứ đối chiếu.
Với khách quen, có thể lập một nhóm nhắn tin nhỏ để gửi video mỗi lứa, khách xem và đặt luôn. Cách này tiện nhưng nên giữ nhóm ở mức vài chục người đã từng mua, đừng thêm người lạ vào chỉ để có đông khách. Video trong nhóm vẫn nên có ngày, có số con, có giọng bạn nói, như video đăng công khai. Khi lứa bán hết, nhắn một dòng “lứa này đã hết” để khách không nhắn hỏi những con đã có người nhận. Thói quen nhỏ này khiến khách quen tin rằng mọi video bạn gửi luôn là hàng đang có thật.
Những điều không nên làm khi chụp, quay
Một số thói quen tưởng giúp bán được hàng nhưng lại làm khách mất tin, hoặc tạo rủi ro tranh chấp về sau:
- Dùng ảnh trên mạng hoặc ảnh của trại khác, kể cả “ảnh minh hoạ”. Khách phát hiện ra thì mọi dòng khác trong tin đều bị nghi.
- Chỉ chụp con đẹp nhất rồi để khách hiểu cả đàn như thế. Khi lô giao có con nhỏ hơn, khách thấy bị lừa dù bạn không cố ý.
- Chỉnh màu, làm mịn ảnh bằng ứng dụng. Lông gà vàng rực hơn thật, da heo hồng hơn thật là chuyện khách nhận ra ngay khi tới.
- Cho ăn no rồi mới chụp heo để bụng tròn. Ảnh đẹp hơn nhưng khi cân, khách thấy không khớp.
- Chụp trong chuồng tối rồi tăng sáng: ảnh nhiễu hạt, mất chi tiết, trông như đang che giấu điều gì.
- Quay video có người khác nhận diện được rõ mặt mà chưa hỏi họ, hoặc lộ biển số xe, địa chỉ nhà quá chi tiết.
Ảnh trung thực có thể kém đẹp hơn ảnh của người khác trong cùng nhóm. Nhưng khách mua con giống là người sẽ quay lại mỗi vụ; với họ, việc tới xem thấy đúng như ảnh quan trọng hơn ảnh lung linh. Uy tín từ những lần “đúng như ảnh” là thứ bán hàng thay bạn ở các lứa sau.
Chụp cá giống và tôm giống: khó nhất nhưng làm được
Cá giống và tôm giống là nhóm khó chụp nhất vì nhỏ, ở dưới nước và di chuyển liên tục. Ảnh chụp từ trên mặt ao gần như không cho thấy gì. Cách làm phổ biến là vợt một mẻ lên thau trắng có nước nông chừng một hai đốt ngón tay, đặt thau ở chỗ có ánh sáng tự nhiên nhưng không nắng gắt, rồi chụp từ trên xuống. Nước nông giữ cá ở một mặt phẳng nên ảnh rõ hơn.
Đặt bàn tay hoặc một vật quen như chiếc bật lửa cạnh thau để so cỡ. Nếu bán theo con/kg, chụp thêm cảnh cân mẫu: một vợt cá trên cân, rồi đếm số con trong vợt đó trong video. Khách ở xa nhìn vào đó hiểu cách bạn tính số con, và lúc giao họ đếm lại cũng ra gần như vậy. Với tôm, múc vào ly thuỷ tinh trong, soi trước ánh sáng cửa sổ, quay cận vài giây.
Chụp nhanh rồi thả cá về bể. Để cá nằm thau lâu dưới nắng là làm yếu chính đàn mình định bán. Nếu cần nhiều ảnh, chia làm vài lần vợt ngắn thay vì một lần vợt lâu. Cũng nên quay một đoạn ngắn cảnh bể ương hay ao ương nhìn tổng thể, để khách biết cá được ương ở đâu, nhưng đó chỉ là phần phụ.
Quy trình chụp một bộ ảnh rao bán trong mười lăm phút
Áp dụng cho một lứa gà con hoặc heo con, điều chỉnh theo loài khác:
- Chọn giờ sáng sớm hoặc chiều mát, khi đàn ăn xong, nằm nghỉ hoặc đi lại thong thả.
- Lau ống kính điện thoại; trong chuồng bụi, ống kính mờ là nguyên nhân phổ biến nhất khiến ảnh nhoè.
- Chụp ba ảnh cả đàn từ ba góc khác nhau, đứng ở chỗ cao nhất có thể.
- Chụp ba bốn ảnh từng con hoặc từng nhóm nhỏ, có bàn tay hoặc vật so cỡ.
- Quay một video liền mạch nửa phút tới một phút, có nói ngày và số con.
- Xem lại trên điện thoại, xoá ảnh mờ, giữ lại năm sáu ảnh tốt nhất, không chỉnh màu.
- Đặt tên thư mục theo lứa và ngày để sau này gửi khách đúng bộ ảnh.
Mười lăm phút cho mỗi lứa là khoảng thời gian rất nhỏ so với số tin nhắn bạn tiết kiệm được. Khách đã xem bộ ảnh rõ ràng thường chỉ hỏi giá và ngày nhận, không hỏi đi hỏi lại về cỡ hay số lượng.
Ảnh phụ giúp khách tin: nơi nuôi, máng ăn, sổ ghi chép
Ngoài ảnh con giống, một vài ảnh phụ giúp khách hình dung đàn được nuôi trong điều kiện thế nào. Ảnh chuồng úm sạch, máng ăn máng uống, lớp trấu khô, ao ương có quạt nước, ô chuồng heo có rãnh thoát. Khách nuôi lâu năm nhìn những ảnh này đánh giá được người bán chăm đàn ra sao, nhiều khi còn chính xác hơn nhìn chính con giống, vì con giống đẹp có thể chọn ra được còn chuồng trại thì khó giả.
Ảnh sổ ghi chép là một loại ảnh phụ có giá trị riêng. Một trang sổ ghi ngày nở, ngày làm vắc xin, số con hao từng ngày cho thấy bạn theo dõi đàn có hệ thống. Không cần sổ đẹp, sổ học trò viết tay là đủ. Không cần đăng công khai; chụp sẵn và gửi khi khách hỏi. Trước khi gửi, che bớt những dòng không liên quan và thông tin cá nhân.
Có một điều cần cân nhắc: ảnh nơi nuôi không nên lộ quá nhiều chi tiết nhận diện nhà bạn như số nhà, biển số xe, mặt người trong gia đình. Tin rao lan rất xa, và không phải ai xem cũng là khách. Chụp đủ để thấy điều kiện nuôi, cắt bớt phần không cần.
Với gia súc như bò, dê, ảnh phụ còn gồm ảnh con mẹ, ảnh đực giống hoặc phiếu phối giống nếu có. Khách mua bê, dê con để nuôi lâu dài quan tâm tới bố mẹ không kém gì con. Một ảnh bò mẹ đang cho con bú trong chuồng nhà bạn là bằng chứng mạnh rằng bê đó do nhà bạn đẻ ra, điều mà nhiều tin rao gia súc không chứng minh được.
Câu hỏi thường gặp
Có nên chèn tên hoặc số điện thoại lên ảnh không?
Chèn tên nhỏ ở góc để ảnh không bị người khác lấy dùng thì được. Không nên chèn chữ quá to che mất con giống, cũng không cần chèn số điện thoại vì khách liên hệ qua tin rao.
Ảnh lứa trước có dùng tạm được không?
Được nếu ghi rõ là ảnh lứa trước và hứa gửi ảnh lứa này khi khách hỏi. Đừng để khách tưởng đó là đàn đang bán. Ngay khi có thể, thay bằng ảnh mới.
Video bao lâu là vừa?
Khoảng nửa phút tới một phút là đủ cho tin rao. Video quá dài khách ít xem hết, còn video vài giây không đủ thấy cả đàn. Khách nào cần kỹ hơn sẽ xin video riêng.
Khách xin gọi video trực tiếp có nên đồng ý không?
Nên đồng ý nếu bạn sắp xếp được, vì đây là cách nhanh nhất để khách ở xa tin. Hẹn giờ phù hợp, chọn lúc ánh sáng tốt và không làm gián đoạn việc chăm đàn.
Chụp gà con trong quây úm có đèn đỏ thì làm sao cho đúng màu?
Tắt đèn sưởi vài chục giây hoặc chụp ở mép quây có ánh sáng tự nhiên, rồi bật lại ngay để gà không lạnh. Ghi chú trong tin nếu có ảnh chụp dưới đèn đỏ.
Có cần chụp sổ tiêm phòng để đăng kèm không?
Không bắt buộc đăng công khai, nhưng nên chụp sẵn trang ghi lứa đang bán để gửi khi khách hỏi. Che những thông tin cá nhân không cần thiết như số giấy tờ, địa chỉ chi tiết trước khi gửi, và chỉ gửi trang liên quan tới đàn này.